ارزیابی مقاومت ژنوتیپ‌های امید بخش جو نسبت به سن گندم (Eurygaster integriceps) در شهرستان نیشابور****

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مدیر گروه گیاهپزشکی، جهاد دانشگاهی خراسان رضوی، موسسه آموزش عالی جهاد دانشگاهی کاشمر، کاشمر، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد حشره شناسی کشاورزی ، جهاد دانشگاهی خراسان رضوی، موسسه آموزش عالی جهاد دانشگاهی کاشمر، کاشمر، ایران.

3 بخش تحقیقات علوم زراعی-باغی، مرکزتحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران

چکیده

جو یکی از اصلی‌ترین منابع تأمین غذای انسان و دام در جهان است و سن گندم Eurygaster integriceps Puton یکی از مهم‌ترین آفات کاهش‌دهنده عملکرد آن می‌باشد. این بررسی بر روی ژنویپ‌های مختلف جو به‌منظور شناسایی ژنویپ‌های مقاوم به سن گندم در سال‌های 1396و 1397 در مرکز تحقیقات نیشابور انجام‌گرفته است. طرح آزمایشی از نوع بلوک‌های کامل تصادفی در 3 تکرار اجرا شد. نتایج نشان داد که بیشترین تعداد سن مادری در ژنوتیپ شماره 3 و کمترین آن مربوط به ژنوتیپ‌های شماره 2 و 6 بود. ژنوتیپ‌ 13درکنار شاخص‌ مهم وزن هزاردانه در شرایط بدون سن و ژنوتیپ‌ 10 درکنار شاخص‌ مهم وزن هزاردانه در شرایط وجود سن در ناحیه با پتانسیل تولید بالا و حساسیت پایین به سن قرار گرفتند. وزن هزاردانه در شرایط بدون فعالیت سن (Yp) همبستگی مثبت و معنی‌داری با میانگین بهره‌وری ((MP، میانگین هندسی (GMP) و شاخص تحمل به سن (STI) داشت. وزن هزاردانه در شرایط فعالیت سن (YS) همبستگی مثبت و معنی‌داری با تمام شاخص‌ها به جز YI داشت. بر این اساس شاخص‌های میانگین بهره‌وری (MP)، میانگین هندسی (GMP) و شاخص تحمل به سن (STI) تنها شاخص‌هایی بودند که همبستگی مثبت و معنی‌داری با عملکرد دانه در شرایط فعالیت سن و عدم فعالیت سن داشتند. در نهایت می‌توان ژنوتیپ شماره 20 را به عنوان ژنوتیپ مقاوم به سن در منطقه نیشابور معرفی کرد و ژنوتیپ شماره 1 را حساس به سن و با وزن هزاردانه پایین گزارش کرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Comparison of sunn pest, Eurygaster integriceps Put., resistance in barley in Neyshabour***

نویسندگان [English]

  • isa jabaleh 1
  • Roya Askari 2
  • majid taherian 3
1 Assistant Professor of Department of Plant Protection, ACECR -Khorasan Razavi, Kashmar Higher Education Institute, Kashmar, Iran
2 2. Master of Science Student at Agriculture entomology, Department of Plant Protection, ACECR -Khorasan Razavi, Kashmar Higher Education Institute, Kashmar, Iran.
3 3. Associated professor of Agronomic and Horticulture Crops Research Department, Khorasan-e Razavi Agricultural and Natural Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Mashhad, Iran.
چکیده [English]

Barley is one of the world's main sources of nutrients for human and animal, and E. integriceps is one of the most important pests reducing its yield. This study was conducted on different barley genotypes to identify the genotypes that are resistant to Sunn pest. The study was a randomized complete block design with three replications that was conducted in 2016 and 2017 in Neyshabour Agricultural Research Center. The results showed that the highest number of E. integriceps was recorded in genotype 3 and the lowest number of E. integriceps was related to genotypes 2 and 6. Genotype 13, with the important indices of grain yield under non-stress condition (Yp) and genotype 10, with the important indices of grain yield under stress condition (Ys) in the region, were identified to have high yield potential and low sensitivity to E. integriceps. Yp had a positive and significant correlation with the mean of productivity (MP), geometric mean (GMP), and stress tolerance index (STI). YS had a positive and significant correlation with all indices except stress susceptibility index (SSI) and tolerance index (TOL). Therefore, the MP, GMP, and STI were the only indices that showed a positive and significant correlation with Yp and Ys. In conclusion, based on the results of this study, genotype 20 can be nominated as a E. integriceps-resistant genotype in Neishabour region. Genotype 1 can also be reported as a sensitive genotype to E. integriceps with low yield.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Eurygaster integriceps
  • genotype
  • tolerance index
  • Yield