ارزیابی مقاومت ژنوتیپ‌های امید بخش جو نسبت به سن گندم (Eurygaster integriceps) در شهرستان نیشابور****

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مدیر گروه گیاهپزشکی، جهاد دانشگاهی خراسان رضوی، موسسه آموزش عالی جهاد دانشگاهی کاشمر، کاشمر، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد حشره شناسی کشاورزی ، جهاد دانشگاهی خراسان رضوی، موسسه آموزش عالی جهاد دانشگاهی کاشمر، کاشمر، ایران.

3 بخش تحقیقات علوم زراعی-باغی، مرکزتحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران

چکیده

جو یکی از اصلی‌ترین منابع تأمین غذای انسان و دام در جهان است و سن گندم Eurygaster integriceps Puton یکی از مهم‌ترین آفات کاهش‌دهنده عملکرد آن می‌باشد. این بررسی بر روی ژنویپ‌های مختلف جو به‌منظور شناسایی ژنویپ‌های مقاوم به سن گندم در سال‌های 1396و 1397 در مرکز تحقیقات نیشابور انجام‌گرفته است. طرح آزمایشی از نوع بلوک‌های کامل تصادفی در 3 تکرار اجرا شد. نتایج نشان داد که بیشترین تعداد سن مادری در ژنوتیپ شماره 3 و کمترین آن مربوط به ژنوتیپ‌های شماره 2 و 6 بود. ژنوتیپ‌ 13درکنار شاخص‌ مهم وزن هزاردانه در شرایط بدون سن و ژنوتیپ‌ 10 درکنار شاخص‌ مهم وزن هزاردانه در شرایط وجود سن در ناحیه با پتانسیل تولید بالا و حساسیت پایین به سن قرار گرفتند. وزن هزاردانه در شرایط بدون فعالیت سن (Yp) همبستگی مثبت و معنی‌داری با میانگین بهره‌وری ((MP، میانگین هندسی (GMP) و شاخص تحمل به سن (STI) داشت. وزن هزاردانه در شرایط فعالیت سن (YS) همبستگی مثبت و معنی‌داری با تمام شاخص‌ها به جز YI داشت. بر این اساس شاخص‌های میانگین بهره‌وری (MP)، میانگین هندسی (GMP) و شاخص تحمل به سن (STI) تنها شاخص‌هایی بودند که همبستگی مثبت و معنی‌داری با عملکرد دانه در شرایط فعالیت سن و عدم فعالیت سن داشتند. در نهایت می‌توان ژنوتیپ شماره 20 را به عنوان ژنوتیپ مقاوم به سن در منطقه نیشابور معرفی کرد و ژنوتیپ شماره 1 را حساس به سن و با وزن هزاردانه پایین گزارش کرد.

کلیدواژه‌ها