ارزیابی مقاومت ارقام گوجه فرنگی علیه بیماری‌زایی جدایه‌های قارچ Alternaria alternata f.sp. lycopersici عامل بیماری شانکر ساقه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد ورامین- پیشوا، گروه بیماری‌شناسی گیاهی، ورامین، ایران

2 بخش تحقیقات گیاهپزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیع استان تهران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی ورامین، ایران

چکیده

در ایـن بـررسـی واکـنـش 27 رقـم از ارقـام گـوجـه فـرنـگـی مـوجـود در کـشـور بـا جـدایـه­هـایAlternaria alternata f.sp. lycopersici  جمع­آوری شده از مناطق مختلف ارزیابی شد. بدین منظور ابتدا اقدام به جمع­آوری جدایه­هایA. alternata  از مناطـق مختـلـف و جهت اثـبـات بیمـاری­زایـی از رقـم گـوجـه فرنـگـی Peto Early-CH (رقم حساس به بیماری شانکر ساقه) استفاده شد. برای شناسایی عامل بیماری اندازه­گیری­های لازم به دو صورت ماکروسکوپی و میکروسکوپی صورت گرفت. به این ترتیب که رنگ پرگنه قارچ و سایر ویژگی­های ماکروسکوپی آن روی محیط کشت بررسی و اندام­های قارچی نیز زیر میکروسکوپ بررسی شدند و برای هر جدایه میانگین قطر100 اسپور و کنیدیوفور محاسبه گردید. سایر مشخصات نظیر تعداد دیواره، اندازه طول و عرض و رنگ نیز مورد بررسی قرار گرفت. برای انجام آزمایش از بین نمونه­های جمع­آوری شده یک جدایه بر اساس شاخص شدت بیماری بر روی رقم حساس انتخاب گردید. گیاهچه­های ارقام انتخاب شده پس از کاشت و انتقال به گلدان­ها در شرایط گلخانه با سوسپانسیون جدایه قارچی عامل مزبور در آزمایشات جداگانه مایه­زنی شدند. برای اندازه­گیری درصد وقوع بیماری (Disease severity index) روی ساقه، پس از سپری شدن دوره کمون و ظهور علایم بیماری، وضعیت آلودگی گیاهچه­ها و هر جدایه جهت محاسبه شاخص شدت بیماری درتیمار­ها، بوته­ها از نظر گسترش طولی و عمق لکه-های شانکر در قسمت-های طوقه و ساقه ارزیابی شد و بر اساس مقیاس نمره­دهی از صفر تا 5 درجه آلودگی تعیین شد. نتایج ارزیابی-ها نسبت به شانکر ساقه نشان داد که سه رقم Ps 550 و Xamen و Super Set در ارزیابی سطح زیر منحنی پیشرفت بیماری در ساقه ارقام مورد بررسی، کم­ترین سطح پیشرفت را نشان دادند و به عنـوان ارقـام مقاوم شناختـه شدند. به منظـور بررسـی تولیـد ترکیبـات خـارج سلولـی توسط قارچ و تعیین نقش آن در ایجـاد بیماری، جـدایـه­های عامل بیماری در محیـط PDB (محیـط کشت سیب زمینی- دکستـروز مایع)  Potato Dextrose Broth  کشت شدند. گیاهچه­ها و برگچه­های گوجه فرنگی برای بررسی حساسیت به ترشحات برون سلولی (توکسین) مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج زیست سنجی برگ و گیاهچه­ها و واکنش برگ­ها با نتایج حاصل از واکنش ارقام روی ساقه مشابه نبودند اما با توجه به اینکه این بیماری بیش­ترین خسارت را روی ساقه گوجه فرنگی ایجاد می­نماید سه رقم ذکر شده می­تواند به عنوان رقم نسبتا مقاوم معرفی شوند.

کلیدواژه‌ها