تعیین پاتوتیپ‌‌های Pass. (Labr.) Ascochyta rabiei عامل برق‌‌زدگی نخود در استان‌‌های کرمانشاه و ایلام و ارزیابی مقاومت ارقام و لاین‌‌های نخود نسبت به بیماری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه بیماری‌شناسی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ورامین- پیشوا، ورامین، ایران

2 بخش تحقیقات گیاهپزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیع استان تهران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی ورامین، ایران

چکیده

سوختگی آسکوکیتایی ناشی از قارچ  Ascochyta rabiei Pass. (Labr.)مهم­ترین بیماری نخود محسوب می­شود که در صورت فراهم بودن شرایط محیطی مطلوب سبب کاهش بازده کلی محصول می­‌گردد. استفاده از ارقام مقاوم مؤثر­ترین راهبرد مدیریتی برای مقابله با سوختگی آسکوکیتایی نخود می­‌باشد. در این تحقیق 24 جدایه مختلف قارچ A. rabiei از گیاهان آلوده به بیماری از استان­های کرمانشاه و ایلام جمع­‌آوری، خالص‌­سازی و شناسایی گردید. به منظور بررسی خصوصیات مرفولوژیک، دیسک­هایی از پرگنه جدایه­های قارچ روی چهار نوع محیط کشت شامل PDA، CDA، CSA و WA کشت شدند. برای تعیین پاتوتیپ­های قارچ، اسپور­پاشی جدایه‌­ها روی هفت رقم افتراقی نخود به غلظت 6 10 اسپور در میلی­لیتر در گلخانه انجام گرفت. مایه­زنی 41 ژنوتیپ و ارقام نخود با سه پاتوتیپ قارچ A. rabiei همانند روش اثبات بیماری­زایی صورت گرفت. یاداشت­برداری از شاخص شدت بیماری 12 روز بعد هنگامی­که شدت آلودگی روی رقم حساس به 90 درصد رسید با الگوی نه شماره­ای ردی و سینگ انجام شد. نتایج نشان داد که قارچ عامل بیماری از تنوع زیاد ژنتیکی و مرفولوژیکی برخوردار بوده است. در این بررسی سه پاتوتیپ در مناطق مختلف استان کرمانشاه و ایلام شناسائی شد. پاتوتیپ I از کل 13 جـدایه بیش­ترین فراوانی را داشت، پاتوتیپ II با 6 جدایه در مرتبه بعدی و پاتوتیپ III با 5 جدایه کم­ترین فراوانی را نشان داد. در بررسی واکنش 41 رقم در شرایط گلخانه در برابر سه پاتوتیپA. rabiei، ارقام عادل و آزاد که طی چند سال اخیر توسط مؤسسه تحقیقات کشاورزی دیم معرفی شده­اند به همراه لاین پیشرفته Flip 03-109C در مقابل پاتوتیپ III واکنش نیمه مقاوم را نشان دادند ولی بقیه لاین‌­ها و ارقام، حساس یا خیلی حساس بودند. در مجموع لاین­های Flip51-87C،Flip03-119C ، Flip04-13C و Flip04-10C نسبت به پاتوتیپ­‌ها واکنش مقاوم یا نیمه مقاوم داشتند.

کلیدواژه‌ها